From the translator
Горад сьпіць
неспакойным сном.
Пахне рэвалюцыяй
і вясной.
Alies Dudar
May 1928. A delegation of Ukrainian cultural figures is visiting the territory of Belarus.
On the pages of the newspaper Sovetskaya Belorussia, Professor Piotukhovič gives an exhaustive description of the state of neighborhood relations: “… the desire to study Ukrainian culture is very strong. The Belarusian State University, for example, presents the history of Ukrainian literature and the history of Ukrainian art as two separate disciplines. Belarusian magazines constantly contain reviews of Ukrainian cultural life in general and especially Ukrainian literature.” It looks like the highest point in the history of cultural interaction between the two nations.
Two red five-year plans will pass — and all this will cease to be a reality. The NEP will collapse in both places. In both cases, the policy of strengthening national identity will be curtailed. A bloody and exhaustive part of cultural figures and activists on both sides of the Sozh will be shot.
The protocols indicate that during the interrogations of the Soviet special services, there will be a question for Belarusian writers about their relations with Ukrainian writers. Most of the inhabitants of the “Slovo” building in Kharkiv will be repressed, and its Belarusian brother will not have time to build. However, all those who did not manage to resolve the housing issue will settle together in Kurapaty. For a long time — and without neighborhood quarrels of creative people, without envy, without amorous adventures, without sharing fees and without breathing in a young chest.
2025. On the anniversary of the black night, I want to share the experience of translating the Ukrainian “Executed Renaissance” into the language of the Belarusian “Executed Renaissance”. This bilingual publication is part of a larger effort that was carried out with the support of Instytut Kultury Miejskiej in Gdansk. I recommend reading two previous publications on the pages of the magazine “TAŬBIN”, that appeared in 2023.
Alies Plotka
ЛЕАНІД ЧАРНОЎ / ЛЕОНІД ЧЕРНОВ
Крыза лірыкі
Сябры кажуць:
— Леанід — рамантык,
Ў месяц — пяцігодку,
Лічбы ёсць лухтой!
Іншых апранае ў дыяманты,
Гойсае сталіцай
Ён без паліто.
Не стары я.
Не стары —
дарослы.
Грэх, закон, — усё марнае. Няхай!
Я цяпер
Магу сабе дазволіць роскаш:
Не пісаць паэм
і не кахаць.
Я сям’ёю замяніў каханне,
Больш хіба не давядзецца мне
Спрабаваць заснуць у халоднай ванне,
Валацужна жыць як навіне.
І сягоння радасны нарэшце
Устане ранкам заўтрашні паэт,
Як гняздо раскіданыя рэчы
Забярэ "ва ўласны кабінет".
І, прадраўшы вочы, шчыра скажа
— Братцы!
Знача, больш не трэба начаваць
Па сталах пракураных рэдакцый
І па рэстаранах качаваць?
І крыніцы звольненых энергій
Як імгненне моцнае, адно
Ён укладзе ў бязлітасныя чэргі
Па канапы,
Коўдры,
Палатно?
О, сляпцы, дурылкі, бедалагі!
Канарэйкай кожны ў клетачцы вісіць…
Пэўна, перакормленыя птахі
Вельмі хутка губяць галасы.
Вось таму —
бурлак я.
Вось таму —
рамантык.
Вось таму
не ціснуць
ні гады, нішто!
Іншых апрануўшы ў дыяманты,
У свет іду,
І чорт з ім, з паліто!
Криза лірики
Кажуть друзі:
— Леонід — романтик,
В нього п’ятирічка
"Соколом літа".
Інших одягає в діаманти,
Сам по Харкову
гасає без пальта.
Не старий я.
Не старий —
дорослий.
Знаю марність і закону, і гріха.
Нині
Можу вже собі дозволить розкіш:
Не писать поем
і не кохать.
Замінив родиною кохання,
І тепер уже мені навряд
Ночувати у холодній ванні,
Мандрувати місяці підряд.
І сьогодні радісний нарешті
Встане вранці завтрашній поет,
Запакує неохайні речі
Й повезе "у власний кабінет".
І здивується, продерши очі:
— Як це?
Більш не треба, значить, ночувать
По столах прокурених редакцій
І по ресторанах кочувать?
І джерела звільнених енергій,
Мов одну непереборну мить,
Витрачатиме на довжелезні черги.
На канапи,
ковдри,
килими?
О, засліплені наївні бідолахи!
Кожен кенарем у кліточці висить…
Мабуть,
одгодованії птахи
Дуже скоро гублять голоси.
Через те —
бурлака.
Через те —
романтик.
Через те
не стисли
грудь мені літа.
Інших одягаю в діаманти,
Сам по світові
гуляю без пальта.
АЛЕКСА ВЛЫЗЬКА / ОЛЕКСА ВЛИЗЬКО
Замест пралогу
Сілаў і крывіцы поўны цэбар
Як Святагор панесці да мас!..
Вось бы сэрца памножыць пад небам,
Я памножыў бы тысячу раз!
І раздаў бы, раздаваў бы, раздаваў бы
Маёй смагі праменне другім,
Так, што свет загарэўся і стаў бы,
І старыя разнёс берагі!
Замість прологу
Крові б, крові і сили відерцем
Святогором понести до мас!..
Якби можна помножити серце,
Я помножив би тисячу раз!
І роздав би, роздавав би, роздавав би,
Як проміння моєї снаги,
Так, що світ загорівся і став би,
І розбив би старі береги!
Адляцела Леда-камвалея…
Адляцела
Леда-камвалея
у гаі ў палоне завей
цяпер пахнуць
не ліпцам, нівеяй
пацалункі-ільдзінкі
твае.
Вось пачатак канца,
о, каханне,
боль мой люты, цяпер я чужак!
І навек
найлепшая рана,
да апошняга
сну — іржа.
Одлетіла конвалійна Леда…
Одлетіла
конвалійна Леда
на далекі сніжні гаї,
і не пахнуть вже
липовим медом
поцілунки холодні
твої.
Це початок кінця,
о, кохана,
о, до лютого болю чужа!
Це навіки
найкраща рана
і до споминів
літ іржа.
У ПОРЦЕ СТАЯЦЬ КАРАБЛІ
У порце стаяць караблі, штандары і шчоглы паснулі
трохі пабітыя штормам, ну ды нічога, смяюцца
ходзяць матросы, ім у вячэрнім прыцішаным скверы
міла смяюцца дзяўчаты, макам расквеціўшы шчокі.
Што ж, матрасня і дзяўчаты, весела вам, бестурботна, —
заўтра ў новыя рэйсы мора пакліча матросаў,
заўтра дзяўчат абдымаць з усмешкай іншыя будуць, —
Такія законы марскія… У порце стаяць караблі.
В ПОРТІ СТОЯТЬ КОРАБЛІ
В порті стоять кораблі, і поснули над щоглами стяги,
штормом потріпані трохи, ну та нічого, веселі
ходять матроси, їм у вечірньому тихому сквері
любо сміються дівчата, маком розквітивши щоки.
Що ж, і дівчата й матроси веселі, всі безтурботні, —
завтра кудись попливуть у далеке море матроси,
завтра дівчат обійматимуть з радісним усміхом інші, —
Так вимагає море... В порті стоять кораблі.
АЛЕКСА СЛЕСАРЭНКА / ОЛЕКСА СЛІСАРЕНКО
Уолт Уітман
Я малец.
Такі звычайны, што аж смешна —
Крыштальная рэчка ў берагох смярдзючых,
Стагоддзі шаргацяць нада мною крыламі.
Жах і трымценне
Пераплаўляю на рашучасць у сваіх гамэрнях,
Слухаю шумы ветру, машын і подыху каханай;
Бачу хмары, зямлю, коміны, зверыну і людства;
Мацаю рэчы, удыхаю пахі:
Я такі звычайны, што аж смешна.
І дзень мой расцвітае, як лотас.
Уолт Уітмен
Я чоловік.
Такий звичайний, що аж смішно —
Ріка кришталева у смердючих берегах,
Віки шелестять надо мною крилами.
Тремтіння і жах
Перетоплюю на сміливість у своїх гамарнях,
Слухаю шуми вітру, машин і дихання коханої женщини;
Бачу хмари, землю, димарі, звірів і людей;
Мацаю речі, нюхаю запахи:
Я такий звичайний, що аж смішно.
І день мій розцвітає, як лотос.
МІКОЛА ЗЭРАЎ / МИКОЛА ЗЕРОВ
Скарпіён
На вёсцы асалода ўноч і ўдзень,
Валынь, тваё пляменістае лона
І дух палёў, і галасы з балкона,
А жабаў хор? Няма такіх нідзе!
Затока. На блакітным ціхім шкле
Ужо праступілі клюшні Скарпіёна,
Антарэс, залацісты і чырвоны
Над небакраем зіхаціць у мгле.
Я ад’язджаў і вокам астралогім
Дапытваўся ў зор, якім дарогам
Мяне чакаць у будучыя дні.
Злы і прыгожы, Скорпій пакрыёма
Здаваў назад. Стралец над акаёмам
Уздымаў свой лук і шчырасці агні.
Скорпіон
Блаженні дні і ночі на селі,
Землі Волинської родюче лоно
І дух полів, і голоси з балкона,
І крекіт жаб на вітровім крилі.
А в плесі тихім, мов на синім шклі
Вже позначились клешні Скорпіона,
І Антарес, як іскорка червона,
Уже горів в надобрієвій млі.
Я ад’язджаў і вокам астралогім
Дапытваўся ў зор, якім дарогам
Мяне чакаць у будучыя дні.
Я од’їздив, і оком астролога
Допитувався в зір, яка дорога
Мене провадить у майбутні дні.
А Скорпій гас в красі своій недобрій,
І друг Стрілець виносив понад обрій
Свій срібний лук і приязні огні.
Пераклад з украінскай Алеся Плоткі